ძვირფასო ს.ფ. ამჟამად ქრისტეს ცხოვრებისა და სახის წარმოჩენა - გადმოცემაზე ვმუშაობ. მისი სიწმინდისა და სიდიადის გარდა იცით რა მხვდება თვალში ყველაზე ძალიან, ის, რომ მაცხოვრის პიროვნებაში არ არსებობს ოცნება და ფანტაზია ფიქტიურისა და არარეალურისადმი. იგი უდიდესი რეალისტია. მხოლოდ თავის თვალწინ და თავის ხელთ არსებულ საქმეს აკეთებს და აღასრულებს. მისი აზრი უფრო სიღრმისეულია, ვიდრე მრავლისმომცველი; ხოლო სიტყვა ზოგადიდან კი არა, კონკრეტული შემთხვევიდან მომდინარეობს. შედარებებიც იმ წუთში, მომენტალურად, მის ირგვლივ მიმდინარე მოვლენებიდანაა მოყვანილი. სადილობს - შედარება აქედანაა; მინდორშია - და იგავური სახეები იქიდანაა; ცაზე ღრუბელია და იმით სარგებლობს; ჩავა მზე, ჩამობნელდება და ამ სახეს იყენებს.
საოცარია! არაფერია ხელოვნური და გამოგონილი სიტყვაში, არც გრძნობასა თუ ქმედებაში. აღიქვამს რა ირგვლივ რეალურ გარემოს და გარემომცველ პირთა რეალურ მდგომარეობას, მეყსეულად მოქმედებს მათზე.
ჩვენ კი სულ სადღაც სხვაგან ვცხოვრობთ და ვიმყოფებით; ყოველთვის წარსულზე ან მომავალზე ვფიქრობთ და ვოცნებობთ. აწმყო გვისხლტება ხელიდან და იგი არასდროს მსჭვალავს ჩვენს პიროვნებას.
ქრისტე კი აწმყოზე ზემოქმედებს. აბსტრაქტულისა და უსაგნოსადმი არ მიისწრაფის. მომავალიც მისთვის ფანტაზია, ტკბილი ან მწარე ოცნება კი არა, არამედ ღვთის მიერ განსაზღვრული რეალობა და უცილობელი აწმყოა და მოწაფეებს მომავალზე უბრალოდ, როგორც რეალურ მოვლენაზე ესაუბრება. მომავალზე ფუჭი მისწრაფების, ოცნების, აწმყოთი დაუკმაყოფილებლობის, მომავლისაკენ სწრაფვის და ფანტაზიების არარსებობა, ჩემის აზრით, მაცხოვრის მიერ აღსრულებულ ერთ-ერთ უდიდეს სასწაულს წარმოადგენს.
ჩვენთვის, ამ ეპოქის ადამიანებისთვის, ეს გასაოცარია. გასაოცარია რადგან, სულ სადღაც მივისწრაფით, ვოცნებობთ და რეალობით არ ვცხოვრობთ. არ ვმუშაობთ იმაზედ რაც ჩვენს ხელთაა; არანაირი საქმიანობა კმაყოფილებას არ გვანიჭებს, და ყოველივე უმნიშვნელოდ, არარაობად გვესახება.... უსასრულობა შეიძლება ბალახის ღეროშიც კი ვეძიოთ, თუმცა სამყაროც არ გვაკმაყოფილებს; გლობალური მისწრაფებებით და მიზნებით ვწუხვართ მსოფლიოზე, ჩვენს გვერდით კი გაჭირვებულს ვერ ვამჩნევთ; აბსოლუტური, საყოველთაო ზნეობის დამკვიდრებისაკენ მივისწრაფით, თავად ბოროტ გულისთქმებში და ხორციელ გარყვნილებაში ჩაძირულნი და ვერც ვამჩნევთ ამას!
ჩემს სიტყვებზე მაგალითის მოყვანაც შემიძლია. დიახ, ვამჩნევ ამ ბოროტებას, ეშმაკის ამ მანქანებას ანუ ოცნებებს, მისწრაფებებს. არარეალურისადმი, არარსებულისადმი, ჩვენს ძალებს, რომ ფიტავენ და გვართმევენ უნარს ვიმოქმედოთ რეალობაზე, იმ რეალობაზე, რომელიც ითხოვს კიდევაც ჩვენს შრომას, ღვაწლს. საყოველთაო სიყვარულზე ვოცნებობთ, როცა ნამდვილი სიყვარულით ჩვენს გვერდით მყოფი ადამიანებიც კი არ გვიყვარან! არ გვაქვს რა აწმყოთი ცხოვრების უნარი, ვცხოვრობთ მომავლით. ამიტომაც აწმყო ისეთივე ცუდი და ბოროტი მიდის ჩვენგან, როგორიც მოვიდა, რამეთუ არ გაგვიუმჯობესებია ღვაწლითა და სიყვარულით. ჩვენს გარშემო მყოფნი ვერ გრძნობენ ჩვენს სიკეთეს, სითბოს, ნათელს. ზარმაცნი და უდარდელნი თავს ოცნებებით, მისწრაფებით ვინუგეშებთ. და ვმშვიდდებით, რაღაც უსაგნო, სადა, უსახო რომ გვიყვარს, რაღაც შორეულზე ვმუშაობთ. სამწუხაროდ, ეს ყველაფერი ფანტაზიაა და მეტი არაფერი.
ჩემო ძვირფასო, გიყვარდეს ლიზა, ჩასჭიდე ხელი; ეს იქნება რეალური და წმინდა საქმე; სხვაგან ნუ იყურები. იგი იზრდება და ლიზას მიმართ შენი სიყვარული მისი ნორმალური ფიზიკური და სულიერი აღზრდისაკენ უნდა მიმართო. რამდენი რამაა საოცარი და მშვენიერი, როგორი ცოდნა, გმირობა და თავგანწირვაა საჭირო ამისათვის. მთელი სამყარო არა ღირს ერთ ადამიანად და იგი შენი ზემოქმედებისა და ყურადღების ქვეშ იმყოფება. ოჰ, ეს ფანტაზია, უდიდესი და საშიში მტერი! სულ სხვაგან გამყოფებს, სადღაც რაღაცას გინდა გადაწვდე, ის კი რაც ახლოსაა, სიყვარულისა და ღვაწლის გარეშე გვეცლება ხელიდან. ჩემო ძვირფასო, ღვთის გულისათვის, გევედრები, იბრძოლე და ცარიელი, უსარგებლო მისწრაფებები მოიშორე, განაგდე.
რეალობა, მხოლოდ და მხოლოდ რეალობა. აი, რას გვასწავლის ქრისტე. უნდა დავემორჩილოთ მას, უნდა ვძლიოთ ჩვენში ჩაბუდებულ ოცნების ვნებას. ნუ წარმოვიდგენთ ჩვენს თავს ვინმედ ან რაიმედ; გვიყვარდეს ის, ვინც ჩვენს თვალწინაა; ვაკეთოთ ის, რაც ჩვენს ხელთაა.
გეხალისებათ მემკვიდრეობაზე ამდენი ძიება და კითხვა? ამით მხოლოდ გავირთულებთ ცხოვრებას და ვერანაირ სარგებლობას ვერ მოვუტანთ საკუთარ თავს. ნამდვილ ქრისტიანთათვის მემკვიდრეობა არანაირ საშიშროებას არ წარმოადგენს, იმიტომ, რომ არსებობს განახლება და აღორძინება; რომ არსებობს მეორედ შობის სასწაული, სასწაული რომლისათვისაც მოვიდა უფალი.
თუ ვაღიარებთ მემკვიდრეობითობას და თაყვანს ვსცემთ მას როგორც ბედისწერას, მაშინ ხომ ჩვენ წარმართებისაგან არ გავირჩევით? და განა ქრისტე ამ ბოროტმემკვიდრეობითობისაგან ჩვენს დასახსნელად არ მოვიდა? ხოლო თუ ჩვენ კვლავ ბედით დამძიმებულები და ბედისწერის მონები ვართ, მაშ რაღაა ქრისტიანობა? რისთვის მოვიდა უფალი? განა მემკვიდრეობით ცოდვათა და უძლურებათაგან გამოხსნისათვის არ მოგვიწოდა ქრისტემ განახლებისაკენ? სული წმინდა ხომ სწორედ ამიტომ გარდამოვიდა?
დავივიწყეთ რა ქრისტეს მაცხოვნებელი ძალა, არ ვიცით რა არის აღორძინება და განახლება, არ განგვიცდია სულიწმიდისმიერი აღფრთოვანება; და სწორედ ამიტომ ვიმყოფებით მემკვიდრეობითობისა და ბედისწერის გავლენის ქვეშ. ყოველი თეორია მემკვიდრეობითობის შესახებ მხოლოდ ღრმა მორწმუნე ქრისტიანთათვისაა სარგებლობის მომტანი. ქრისტიანი ამ თეორიებს მემკვიდრეობითობასთან ბრძოლის გასაადვილებლად იყენებს, წარმართისთვის კი ეს თეორიები ყოვლად უსარგებლოა, რამეთუ იმყოფება მემკვიდრეობითობის გავლენის ქვეშ. განა ირონია არ არის: გავუმხილოთ ავადმყოფს ავადმყოფობის ისტორია და განვითარების პერსპექტივა მაშინ, როცა განკურნების არანაირი საშუალება არ არსებობს?
საყვარელო, განთავისუფლდი მონური შიშისაგან, შენი საკუთარი სტიქიური ბუნებისა და ყოველგვარი მემკვიდრეობის წინაშე რომ გაქვს. აღიჭურვე ქრისტეს რწმენით; ეს რწმენა მოგანიჭებს ბრძოლის უნარს და გაგათავისუფლებს კიდეც მისგან.
ჩემო ძვირფასო, ჩვენ ყველა დაბრმავებულნი ვართ! უფრო და უფრო ვგრძნობ ამას და შიში მიპყრობს. არა მარტო საეროებმა, არამედ სულიერმა მოძღვრებმაც დავივიწყეთ ქრისტეს ნამდვილი მისია, უარვყავით მისი ცხოვრება.
არ შეიძლება დიდხანს გაგრძელდეს ასე. სულ მალე კრიზისი - გმირობისა და მსხვერპლის ხანა დაგვიდგება; დასავლეთიდან წამოსული სულიერი ‘სიბნელე, ჩვენზე, მცირედ მორწმუნეებსა და გაუნათლებლებზე მოქუფრული ქუხილითა და ელვით გაიფანტება...
საოცარია, მხოლოდ ჯოჯოხეთი და არსებული ტანჯვა გაინტერესებს? სხვა ყველაფერი, რაც ქრისტეში განსაცვიფრებელი, დადებითი, მშვენიერი და უეჭველია უკვე ამოწურე და ახლა გსურს, შენი ცოდნა გარკვეული დეტალებით, ფორმებით და იმ განმარტებებით შეავსო, რითაც სრულიად არ იცვლება ქრისტესადმი სიყვარული და რწმენა?
საყვარელო, მინდა გკითხო: რას ეძებ ქრისტეში? რისთვის მოუხმობ? შვება, ნუგეში, ბედნიერება, შინაგანი ცხოვრების სისავსე და მთლიანობა გსურს იპოვო, თუ შენთვის საინტერესო თეორიული საკითხები გინდა გადაგიწყვიტოს? როგორ მოუხმობ ქრისტეს, როგორც ცხოვრების შეჭირვებათაგან, გულში არსებულ ტანჯვათაგან და ნებელობის უძლურებათაგან განმათავისუფლებელს, თუ როგორც ფილოსოფოსსა და მასწავლებელს? მნიშვნელოვანია ამ საკითხის გარკვევა, რამეთუ შედეგი სხვადასხვაგვარი იქნება.
დაუკვირდი ქრისტეს ცხოვრებას. მას დაჰყვებიან მოციქულები, ადამიანები, რომელთაც ოჯახი და საერთოდ, ყველაფერი მიატოვეს მისთვის. ნუთუ ფიქრობ, მათ არ ჰქონდათ შეკითხვები? მითუმეტეს, ქრისტე ხშირად მათი რწმენისა და მსოფლმხედველობის საპირისპიროდ მოქმედებდა. განა მოწაფეები კამათობენ მასთან? განა ეკითხებიან? პასუხი ერთია: არა. არა, რადგან მათ ისე უყვართ, იმდენად მიილტვიან მისკენ გულით (გრძნობენ რა მის უსასრულო სიწმინდეს), რომ ყოველგვარი პირობის გარეშე სწამთ მისი, რომ მათთვის საჭიროს განუცხადებს.
შენ გგონია ქრისტესთან მისულ ცოდვილებს, შეკითხვები არ ჰქონდათ? ან ცოდვილ დედაკაცს არ შეეძლო ეთქვა: როგორ, მე დამნაშავე ვარ? მას ხომ მანკიერმა ბუნებამ, ამდენი ტანჯვა მიაყენა, განა არ შეეძლო უამრავი შეკითხვა მიეცა? მაგრამ არაფერი უკითხავს, რამეთუ ქრისტეში შვებას, ნუგეშს, სინდისის სიმშვიდეს და შეწყალებას ეძიებდა.
დაუკვირდი, შეკითხვებით თუ მიმართავს რომელიმე, ვინც ქრისტემ სიყვარულით გამოირჩია და დაიმეგობრა? გადაჭრით შეიძლება ითქვას: არავინ!
ახლა ვნახოთ, ვინ მიდის მასთან ამგვარი კითხვებით? ვინ და მწიგნობრები, ფარისევლები, სადუკევლები, ისინი ვინც იუდეველთა ინტელექტს, პოლიტიკას და ზნეობრიობას წარმართავდნენ და ვინც არც იმდენად ცუდნი და ბოროტმოქმედნი იყვნენ, როგორებადაც გვსურს წარმოვაჩინოთ. მათ საკუთარი ფილოსოფიური და პოლიტიკური თეორიები შექმნეს. ისინი იუდეველთა ნაციონალური და სულიერი თავისუფლების თავგამოდებულნი და ყოფითი აზრით პატიოსანი მებრძოლები იყვნენ. ადამიანური თეორიებით გაერთიანებულნი გადაეშვნენ რაციონალიზმში, მოიხიბლნენ ყოფითი წარმოდგენებით, და ვეღარ შეძლეს ქრისტეს ღვთაებრიობის შემეცნება. ისინი მიმართავდნენ მას შეკითხვებით, ეკამათებოდნენ, ითხოვდნენ მისგან ნიშ-სასწაულებს, მაგრამ შედეგად რა მიიღეს?
იცი როგორი დამოკიდებულება ჰქონდა მათთან ქრისტეს? თუ ესაუბრებოდა მხოლოდ იმიტომ, მათი ცბიერება და ვერაგობა რომ ემხილებინა; არაფერს განუმარტავდა, რადგან ერთ განმარტებას, მეორე კითხვა მოჰყვებოდა; თითოეულ პასუხზე, ათი ახალი შეკითხვა ჩნდებოდა, რამეთუ ეჭვები ისევე მრავალფეროვანი და უსასრულო შეიძლება იყოს, როგორც მოსაზრებანი.
ქრისტესთან მხოლოდ აზრით, გონებით ვერ მიხვალ. ქრისტე ხომ ცხოვრებაა. თავისი მოსვლით ხომ ცხოვრება მოიტანა, სიცოცხლე მოგვანიჭა. ამიტომ, თეორიულ შეკითხვებს ქრისტესადმი არანაირი კავშირი არ ჰქონდა მის მისიასთან. ამგვარი შეკითხვები ზედაპირულია, მოვლენის არსს ვერ სწვდება და ქრისტე წარმოაჩენს შეკითხვის ავტორების ამგვარ ხასიათს და მათთან ღრმა ურთიერთობაში აღარ შედის.
როცა გულით გვიყვარს, მაშინ ეჭვები აღარ გვაწუხებს, უბრალოდ ვენდობით მას. ქრისტესადმი ამგვარი დამოკიდებულება ნაყოფის მომცემია.
ამით უფალი ჩვენს აზროვნებას კი არ თრგუნავს, არამედ უბრალოდ ჩვენგან, პირველ რიგში, ნდობას, გულით მინდობას ითხოვს. თანდათანობით ყველა ეჭვი გაქარწყლდება, ყველა კითხვას პასუხი გაეცემა...
მოციქულები შეკითხვებით არ აწუხებენ და ხომ ხედავ, სულიერად როგორ აღორძინდნენ, აზროვნების როგორ სიმაღლეზე ავიდნენ! თეორიიდან ცხოვრებისაკენ კი არა, ცხოვრებიდან თეორიისაკენ ვიდოდნენ; ეჭვებიდან ქრისტესკენ კი არა, ქრისტედან ყოველგვარი ეჭვებისა და გაუგებრობების გაქარწყლებისაკენ; გონებიდან გულისაკენ კი არა, არამედ გულიდან გონებისაკენ.
თუ ქრისტეს მიმართ შეკითხვებს წამოჭრი, ეს შეიძლება უსასრულოდ გაგრძელდეს იმ მიზეზით, რომ ფაქტებმა, მოვლენებმა, შეიძლება უსასრულო რაოდენობის ეჭვი აღძრას, უსასრულო რაოდენობი