ქრისტე აღდგა მკვდრეთით
სიკვდილითა სიკვდილისა დამთრგუნველი
და საფლავების შინათა
ცხოვრების მიმნიჭებელი!
მოგეხსენებათ, ქრისტიანული სწავლებით, ამქვეყნად აღსრულებულ საქმეთა მიხედვით, მე-40 დღეს ხდება სულის დამკვიდრება იმ ადგილზე, რომელიც აღარ შეიცვლება მეორედ მოსვლამდე; მეორედ მოსვლისას კი ხელახლა მოხდება საბოლოო ადგილის მიკუთვნება გარდაცვლილისთვის მის სახელზე შემდეგ აღსრულებულ სხვა სიკეთეთა გათვალისწინებით.
ასე რომ, მე-40 დღე ფრიად მნიშვნელოვანია.
ფაქტია, მთელი საქართველო ლოცულობს მისი უწმინდესობისთვის და ყველას სურს, მაქსიმალურად შეეწიოს ჩვენს პატრიარქს.
გარდა ლოცვისა, რა თქმა უნდა, სხვა შესაძლებლობებიც მრავალგვარია; დიდად მნიშვნელოვანია, მაგალითად, მოყვასისათვის სიკეთის ქმნა.
ამასთან, შეგახსენებთ ილია II-ის ერთ სურვილსაც, რომ, ღვთის სადიდებლად, თუნდაც ერთი ნაკლოვანება გამოგვესწორებინა და მას სამუდამოდ განვშორებოდით.
თუ თითოეული ჩვენგანი ამას ჩვენი პატრიარქის სახელზეც გავაკეთებთ, წარმოიდგინეთ, უფლის რაოდენ დიდი მადლი და წყალობა მოეფინება ჩვენს ერს, როგორ გავახარებთ ამით მის უწმინდესობასა და უნეტარესობას და როგორი დიდი შეწევნა იქნება ეს (როგორც ჩვენი, ისე) მისი სულისთვის.
საქართველოს საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური
ორმოცი დღე შესრულდა მას შემდეგ, რაც სრულიად საქართველომ თავისი სულიერი მამა, უწმინდესი და უნეტარესი ილია II მარადისობას მიაბარა. ქრისტიანული სწავლებით, ორმოცი დღე არის ჟამი, როდესაც სული საბოლოოდ განეშორება მიწიერ სავანეს, მაგრამ ერისთვის ეს ორმოცი დღე აღმოჩნდა პერიოდი დიდი დუმილისა, გააზრებისა და იმ უზარმაზარი სიცარიელის შეგრძნებისა, რომელიც მხოლოდ ეპოქალური პიროვნებების წასვლას ახლავს.
„კვირის პალიტრის“ მკითხველისთვის დღეს გვსურს კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი იმ გზას, რომელიც პატრიარქმა ჩვენთან ერთად განვლო - გზას რწმენის აღდგენიდან ეროვნულ გამთლიანებამდე.
ქართულ ტრადიციაში ორმოცი დღე ყოველთვის იყო გლოვისა და ლოცვის განსაკუთრებული ციკლი. თუმცა, ილია II-ის შემთხვევაში, გლოვა მადლიერებამ შეცვალა. ეს ორმოცი დღე ჩვენ ვხედავდით არა მხოლოდ დაცარიელებულ საპატრიარქო ტახტს, არამედ იმ ცოცხალ მემკვიდრეობას, რომელიც მან დატოვა. პატრიარქის წასვლა არ ყოფილა მხოლოდ ერთი ადამიანის გარდაცვალება; ეს იყო იმ საყრდენის „გადანაცვლება“ ხილული სამყაროდან უხილავში, რომელსაც ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ეყრდნობოდა ქართული სახელმწიფოებრიობა და ეკლესია.
იმისთვის, რომ გავიგოთ ილია II-ის ფენომენი, უნდა დავბრუნდეთ 1977 წელს. საბჭოთა ათეიზმის პიკი, ნახევრად დანგრეული ეკლესიები, დაშინებული სამღვდელოება და ერი, რომელსაც თითქოს დავიწყებული ჰქონდა თავისი ქრისტიანული ფესვები. სწორედ ასეთ დროს ავიდა საპატრიარქო ტახტზე 44 წლის მიტროპოლიტი ილია შიოლაშვილი. მისი პირველივე სიტყვები იყო წინასწარმეტყველური: „მე ვიცი, რა მძიმე ჯვარი მერგო წილად, მაგრამ მწამს ღვთის შეწევნისა“. მას შემდეგ მან დაიწყო სისტემური, მეთოდური და წარმოუდგენლად რთული პროცესი - ეკლესიის რეაბილიტაცია. ის არ ებრძოდა სისტემას ხმაურიანი დეკლარაციებით, ის ებრძოდა მას სიყვარულით, განათლებითა და კულტურით.
პატრიარქის საშობაო და სააღდგომო ეპისტოლეებს მთელი საქართველო ელოდა. ეს არ იყო მხოლოდ რელიგიური მილოცვა; ეს იყო ქვეყნის განვითარების პროგრამა. ილია II ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ხმამაღლა დაიწყო საუბარი დემოგრაფიულ კატასტროფაზე. ის ასევე დიდ ყურადღებას უთმობდა განათლებას. „ცოდნა და რწმენა ერთმანეთს არ გამორიცხავს, ისინი ავსებენ ერთმანეთს“, - ამბობდა უწმინდესი. მან დააარსა სასულიერო აკადემიები, სემინარიები, ხელი შეუწყო მეცნიერების განვითარებას და ყოველთვის მოუწოდებდა ახალგაზრდებს, ყოფილიყვნენ თანამედროვენი, მაგრამ დაეცვათ ეროვნული იდენტობა.
ბევრს საუბრობენ მის ტიტულებზე, მაგრამ ცოტამ თუ იცის მისი პირადი ყოფის შესახებ. პატრიარქი იყო საოცრად მუსიკალური ადამიანი. მისი კომპოზიციები დღეს მსოფლიოს საუკეთესო დარბაზებში სრულდება. მას ჰქონდა ნატიფი გემოვნება ფერწერაში, თავად ხატავდა ხატებსა და ნახატებს, რომლებიც სავსეა სინათლით. მისი ახლობლები იხსენებენ მის განსაკუთრებულ იუმორს. პატრიარქს შეეძლო ერთი თბილი ხუმრობით განემუხტა ყველაზე დაძაბული სიტუაცია. ის იყო საოცრად თავმდაბალი. როდესაც „ერის მამას“ უწოდებდნენ, ის ყოველთვის მოკრძალებით პასუხობდა: „მე მხოლოდ ერთი ცოდვილი ბერი ვარ, რომელიც თავის ერს ემსახურება“.
პატრიარქის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული ფრაზა იყო: „საქართველო გაბრწყინდება“. ბევრი ამას მხოლოდ მეტაფორად აღიქვამდა, მაგრამ მისთვის ეს იყო ღრმა რწმენა. ის თვლიდა, რომ გაბრწყინება არ ნიშნავს მხოლოდ ეკლესიურ კეთილდღეობას; ეს არის სულიერი გაბრწყინება, როდესაც ქართველი კაცი დაიბრუნებს თავის ღირსებას, სიყვარულს მოყვასისადმი და ერთგულებას უფლისადმი. თავის ბოლო ეპისტოლეებში ის ხშირად სთხოვდა ერს შენდობას და მოუწოდებდა ერთობისკენ. „ნუ დაყოფთ ერს, ნუ დაყოფთ ეკლესიას. ერთობა არის ჩვენი გადარჩენის ერთადერთი გზა“.
პატრიარქის დარიგებები მისი 46-წლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში ჩამოყალიბდა, როგორც ერის სულიერი გადარჩენის ერთგვარი კოდექსი.
ეს დეტალები პატრიარქს წარმოაჩენს, როგორც მრავალმხრივ, ნიჭიერ და ისტორიულ პიროვნებას:
როდესაც ვსაუბრობთ პატრიარქზე, შეუძლებელია არ გავიხსენოთ იმ ადამიანების შეფასებები, რომლებიც მასთან ერთად ქმნიდნენ ქვეყნის კულტურულ და ინტელექტუალურ ისტორიას.
მწერალი ჭაბუა ამირეჯიბი აღნიშნავდა, რომ პატრიარქი იყო ის „ცოცხალი ხატი“, რომელიც ერს ყველაზე რთულ ჟამს სიმტკიცეს მატებდა. რეჟისორი რეზო ჩხეიძე კი ხაზს უსვამდა, რომ ილია II-მ შეძლო ქართული გენის გადარჩენა საბჭოთა ნიჰილიზმის პერიოდში.
საზოგადო მოღვაწეები ერთხმად თანხმდებიან: ილია II-მ შეძლო შეუძლებელი - ნანგრევებზე აღადგინა არა მხოლოდ კედლები, არამედ ქართული სული.
მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომეოსმა მას „მართლმადიდებლობის ბურჯი“ უწოდა, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს მის საერთაშორისო ავტორიტეტს.
25 აპრილს, მე-40 დღეს, აღესრულა წირვა და ჩვენ კიდევ ერთხელ ვიგრძენით ის დიდი მადლი, რომელიც უწმინდესმა და უნეტარესმა პატრიარქმა საქართველოში დატოვა. ილია II-მ ჩაიბარა დანგრეული, სულთმობრძავი ეკლესია და დატოვა ძლიერი, ცოცხალი ორგანიზმი. მან ჩაიბარა იმედდაკარგული ერი და დატოვა ხალხი, რომელმაც იცის თავისი ფასი.
მისი ცხოვრება იყო ერთი დიდი ქადაგება სიყვარულზე. და თუ ჩვენ ამ სიყვარულის ნაპერწკალს მაინც შევინარჩუნებთ ჩვენს ყოველდღიურობაში, მაშინ პატრიარქის მისია შესრულებული იქნება.
მშვიდობით, უწმინდესო! შენი სახელი ოქროს ასოებით ჩაიწერება საქართველოს მატიანეში, შენი ლოცვა კი მუდამ იქნება ჩვენი ქვეყნის მფარველი ფარი.
სტატიის ავტორი: თამარ მამაცაშვილი
ჟურნალი „კარიბჭე“